Eksik bir dişin yerine implant yapıldığını söylediğimizde çoğu kişi yalnızca çeneye yerleştirilen vidayı düşünür. Oysa implant, dişin kökünün yerini alır; ağızda gördüğünüz, çiğnediğiniz ve gülümserken fark edilen kısım ise implantın üzerine yapılan protezdir. Bir protez uzmanı olarak bu yazıda implant üstü protez seçeneklerini ve sürecin nasıl planlandığını anlatıyorum.
İmplant ile protez arasındaki fark
Bir implant tedavisi üç parçadan oluşur:
- İmplant: Çene kemiğine yerleştirilen, genellikle titanyumdan yapılmış yapay kök.
- Abutment (dayanak): İmplantı ağız içindeki protezle birleştiren ara parça.
- Protez: Kron, köprü veya tam ağız protezi; yani görünen diş(ler).
Başarılı bir sonuç için implantın konumunun, protezin nasıl olacağı düşünülerek planlanması gerekir. Buna “protetik yönlendirmeli planlama” diyoruz: önce hedeflenen diş tasarlanır, implant ona göre konumlandırılır.
İmplanttan sonra protez ne zaman yapılır?
İmplant yerleştirildikten sonra kemikle kaynaşması (osseointegrasyon) için genellikle birkaç aylık bir iyileşme dönemi beklenir. Bu süre; kemik kalitesine, alt veya üst çeneye ve kemik eklemesi yapılıp yapılmadığına göre değişir. Bu dönemde estetik bölgede geçici çözümler kullanılabilir. Uygun durumlarda implantla aynı gün veya kısa süre içinde geçici diş takılması (“immediate loading”) da mümkündür; bu karar kemik ve implant stabilitesine göre verilir.
Tek diş eksikliğinde
Tek bir diş eksik olduğunda implant üstü tek kron, komşu sağlam dişlere dokunmadan eksikliği gidermeyi sağlar. Geleneksel köprüde ise eksik dişin iki yanındaki dişlerin kaplama için hazırlanması gerekir. Kronlar estetik beklentiye göre zirkonyum veya cam seramikten üretilir; ön bölgede diş eti şekli ve renk uyumu özellikle önemlidir.
Birden fazla eksik dişte
Yan yana birkaç dişin eksik olduğu durumlarda her dişe ayrı implant yapmak her zaman gerekli değildir. Örneğin üç dişlik bir boşluk, iki implant üzerine yapılan implant üstü köprü ile tamamlanabilir. Bu yaklaşım cerrahi işlemi ve maliyeti azaltırken çiğneme fonksiyonunu geri kazandırır.
Tam dişsizlikte: çıtçıtlı ve sabit seçenekler
Hiç dişi olmayan bir çenede iki ana yol vardır:
| İmplant destekli hareketli protez (çıtçıtlı / bar) | İmplant destekli sabit protez | |
|---|---|---|
| İmplant sayısı | Genellikle alt çenede 2, üst çenede 2–4 | Genellikle her çenede 4–6 veya daha fazla |
| Kullanım | Hasta tarafından takılıp çıkarılır; implantlara tutunduğu için oynamaz | Vidalı veya yapıştırılmıştır, hasta çıkarmaz |
| Temizlik | Protez çıkarılarak kolayca temizlenir | Ara yüz fırçası, su jeti ve düzenli profesyonel bakım gerekir |
| Kimlere uygun | Kemik desteği sınırlı olanlar, dudak desteğine ihtiyacı olanlar, klasik protezden şikâyetçi olanlar | Yeterli kemiği olan ve sabit dişler isteyen hastalar |
Klasik total protezi tutmayan, özellikle alt protezi oynayan hastalar için iki implant üzerine çıtçıtlı protez yaşam kalitesini belirgin şekilde artırabilir.
Tam ağız vakalarında yalnızca dişleri değil, yüz desteğini, dudak dolgunluğunu ve dikey boyutu (çenenin kapanma yüksekliğini) de planlarız. Dikey boyut kaybı olan bir hastanın tam ağız rehabilitasyonunu bir kongrede vaka raporu olarak sunmuştum; bu ölçünün doğru belirlenmesi hem estetiği hem de çene eklemi konforunu doğrudan etkiler.
Vidalı mı, yapıştırma mı?
İmplant üstü kronlar ya bir vida ile implanta sabitlenir ya da abutment üzerine yapıştırılır. Vidalı sistemlerde gerektiğinde protez sökülüp bakım veya onarım yapılabilir ve diş eti altında yapıştırıcı artığı kalma riski yoktur. Yapıştırma sistemler ise bazı estetik durumlarda avantaj sağlayabilir. Seçim, implantın açısına ve bölgeye göre yapılır.
Bakım ve kontroller
İmplantlar çürümez, ancak çevresindeki diş eti ve kemik iltihaplanabilir (peri-implantitis). Bu, implant kaybının en önemli nedenlerinden biridir. Bunu önlemek için:
- Günde iki kez fırçalama, ara yüz fırçası ve gerekirse ağız duşu kullanımı,
- Sigaranın bırakılması veya azaltılması,
- Diyabet gibi sistemik hastalıkların kontrol altında tutulması,
- 6 ayda bir kontrol; protez vidalarının ve kapanışın kontrolü önerilir.
Sizin için hangi seçeneğin uygun olduğunu birlikte değerlendirelim
Her ağız yapısı farklıdır; doğru tedavi ancak muayene ile belirlenebilir. Kartal'daki muayenehanemizde randevu oluşturmak için yazabilir veya arayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İmplant üstü diş ne kadar sürede takılır?
İmplantın kemikle kaynaşması için genellikle birkaç ay beklenir; ardından ölçü ve prova aşamalarıyla birlikte protez 2–4 seansta tamamlanır. Uygun vakalarda geçici dişler daha erken takılabilir.
İmplant üstü protez doğal diş gibi hissettirir mi?
Çiğneme ve konuşma açısından çoğu hasta kısa sürede alışır. Doğal dişteki gibi bir kök zarı olmadığı için ısırma hissi biraz farklıdır; bu nedenle kapanış ayarı özenle yapılır.
Çıtçıtlı protezin parçaları değişir mi?
Çıtçıt sistemlerindeki tutucu plastik parçalar zamanla aşınır ve periyodik olarak kolayca değiştirilir. Bu, sistemin normal bakımının bir parçasıdır.
Yaşlılarda implant üstü protez yapılabilir mi?
Yaş tek başına engel değildir. Genel sağlık durumu ve kemik yapısı uygunsa ileri yaştaki hastalarda da, özellikle tutuculuğu düşük protezler için implant destekli çözümler uygulanabilir.
Protetik ve estetik diş hekimi. 2019 yılında Marmara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nden mezun oldu. Kartal'da Özel NG Diş Polikliniği'nde protetik ve estetik diş tedavileri yapıyor.
Hakkımda →